YABANCILIK UNSURU İÇEREN GİZLİLİK SÖZLEŞMELERİNE

UYGULANACAK HUKUK

*Ebru Ece Saka

GİRİŞ

Gizlilik sözleşmeleri, taraflar arasında paylaşılan hassas bilgilerin korunmasını sağlamak amacıyla yapılan hukuki düzenlemelerdir. Günümüz iş ve ticaret dünyasında, özellikle küreselleşmenin etkisiyle şirketler ve bireyler arasında yapılan ticari, hukuki ve teknik iş birliklerinde büyük önem taşımaktadır. Ancak bu tür sözleşmelerin uluslararası boyutta uygulanabilirliği, hangi hukukun geçerli olacağı sorusunu gündeme getirmektedir.

Milletlerarası özel hukuk kapsamında gizlilik sözleşmelerine uygulanacak hukukun belirlenmesi, tarafların hukuk seçimi yapıp yapmamasına, sözleşmenin karakteristik edimine ve bağlama noktalarına göre değişiklik göstermektedir. 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un[1](“MÖHUK”) ilgili düzenlemeleri, taraf iradelerine öncelik tanımakla birlikte, objektif bağlama kuralları aracılığıyla hukuk tespitini de mümkün kılmaktadır. Bununla birlikte, kamu düzeni müdahalesi ve doğrudan uygulanan kurallar gibi sınırlamalar, sözleşmenin belirlenen hukuk çerçevesinde uygulanabilirliğini etkileyebilmektedir.

Bu çalışma, gizlilik sözleşmelerine uygulanacak hukukun belirlenmesi sürecini, hukuk seçimi ilkesi, objektif bağlama noktaları ve kamu düzeni müdahalesi çerçevesinde ele alarak, uluslararası sözleşmelerin geçerliliği konusunda karşılaşılan hukuki sorunlara ışık tutmayı amaçlamaktadır.

   I.   MADDİ HUKUK BAKIMINDAN GİZLİLİK SÖZLEŞMELERİ

a.           Gizlilik Sözleşmelerinin Tanım ve Amacı

Gizlilik sözleşmeleri, gizli bilginin sahibi ile gizli bilgi paylaşılan taraf ya da taraflar arasında paylaşılan bilgilerin ifşasını ve sözleşme konusu dışında kullanılmasını engellemek amacına yönelik olarak imzalanan sözleşmelerdir.[2] Bir gizlilik sözleşmesi ile korunan gizli bilginin ne olduğu ise, yapılan işin niteliğine göre farklılık gösterebilmekte olup tarafların iradesi dahlinde gizli bilginin kapsamı teşkil edilecektir.[3] Mevzuatta gizli bilgi olarak kabul edilen bilgilerin neler olacağında dair herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır; bu doğrultuda taraflar aralarındaki hukuki ilişkinin gerektirdiği ticari sırlar, fikri mülkiyet konusu bilgiler, stratejik ve teknolojik bilgiler, üretim ve iş tekniklerine dair bilgiler, gerçek kişilerin kişisel verileri gibi bilgileri gizli bilgi kapsamına dahil ederek koruma altına alabilirler.[4]

Gizlilik sözleşmeleri tek taraflı olarak yalnız gizli bilginin paylaşıldığı kişiye borç yükleyen biçimde düzenlenebileceği gibi her iki tarafa borç yükleyecek şekilde karşılıklı olarak da düzenlenebilir.[5] Yalnız gizli bilginin paylaşıldığı tarafa borç yükleyen tek taraflı gizlilik sözleşmelerinde gizli bilgiyi paylaşan herhangi bir yükümlülük altında değilken, iki tarafa da borç yükleyen gizlilik sözleşmelerinde gizli bilgiyi veren tarafın da gizli bilgiyi paylaşma yükümlülüğü söz konusu olmaktadır.[6] Uygulamada, her iki tarafın da kendisine verilen gizli bilgiyi açıklamamakla yükümlendiği, bir diğer deyişle durumun koşullarına göre hem gizli bilgiyi veren hem de bilgi alan sıfatını alabileceği gizlilik sözleşmeleri yapıldığı da görülmektedir. Bu halde aynı metin içerisinde yer alsa bile her bir tarafın gizlilik yükümlülüğünün ayrı bir tek taraflı gizlilik sözleşmesi olarak ele alınabileceği değerlendirilmektedir.[7] Sözleşme ile tarafların yükümlülük altına girdiği edimler aşağıda bahsedilecek olan karakteristik edim borçlusunun kim olduğunun tespiti bakımından önem arz etmektedir.

Gizlilik sözleşmeleri bağımsız olarak akdedilebilecekleri gibi gizli bilginin karşı taraf ile paylaşılmasını gerektirecek hizmet sözleşmesi, lisans sözleşmesi ve sair başkaca bir işe ilişkin olarak akdedilen sözleşmenin içerisinde de gizlilik yükümlülüğüne ilişkin hükümler olarak yer alabilir.[8]

b.           Gizlilik Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği

Türk Hukukunda gizlilik sözleşmeleri özel olarak düzenlenen sözleşme tiplerinden olmayıp, Türk Borçlar Kanunu’nun[9] 27. maddesi uyarınca tarafların iradesi dahilinde kurulan atipik sözleşmelerdir.[10]

Gizlilik sözleşmesinin hukuki niteliğinin ne olduğuna dair doktrinde çeşitli görüşler bulunmaktadır. Kimi yazarlar gizlilik sözleşmesini vekalet veya hizmet sözleşmesi olarak nitelendirmekte; gizli bilgiyi paylaşan tarafı vekalet sahibi veya işveren, gizli bilginin paylaşıldığı tarafı ise vekil ya da işçi olarak konumlandırmaktadır. Ancak bu görüş özel hukuk bakımından muteber görülse de ceza hukuku bakımından yeterli bulunmadığından eleştirilmektedir.[11]

Diğer bir görüş ise gizlilik sözleşmelerinin saklama sözleşmesi olarak nitelendirilebileceği yönündedir. Ancak bu görüş, saklama sözleşmelerinin konusunun taşınır bir mal olduğu halde gizlilik sözleşmesinde saklanan şeyin taşınır mal niteliğini haiz olmayan gizli bilgi olmadığından bahisle kabul görmemektedir.[12]

Son olarak gizlilik sözleşmelerinin, TBK veya diğer kanunlarda düzenlenmiş sözleşme türlerinin unsurlarını tamamen veya kısmen içermeyen, kendine özgü yapıları nedeniyle sui generis sözleşmeler arasında yer aldığına dair bir görüş bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde, gizli bilgiyi veren taraf, bilgiyi belirlenen zaman ve şekilde açıklamakla yükümlü olurken, alan taraf ise sözleşme süresince ve belirlenen koşullara uygun olarak bu bilgiyi gizli tutmak zorunda olabilir. Bazı durumlarda, taraflar karşılıklı olarak birbirlerinin gizli bilgilerini koruma yükümlülüğü altına da girebilir. Bu özellikleri itibarıyla gizlilik sözleşmeleri, kendilerine özgü bir hukuki yapı oluşturmaktadır.[13]

  II.   MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK BAKIMINDAN GİZLİLİK SÖZLEŞMELERİ

Milletlerarası özel hukuk ilişkilerinde, sıklıkla ticari işlerde taraflarca gizlilik sözleşmeleri imzalandığı görülmektedir. Uluslararası uygulamada gizlilik sözleşmeleri, gizlilik/mahremiyet sözleşmesi anlamına gelen Confidentiality Agreement yahut ifşa etmeme sözleşmesi anlamına gelen Non-Disclosure Agreement (NDA) olarak adlandırılmaktadır.[14]

Yabancılık unsuru taşımayan ve iç hukukun konusuna giren gizlilik sözleşmelerinde doğrudan Türk Hukuku maddi hukuk kuralları uygulanacaktır. Ancak yabancılık unsuru içeren gizlilik sözleşmelerinde uyuşmazlıkların çözümü için MÖHUK’a başvurulması gerekir.[15] Bir sözleşmeye MÖHUK hükümlerinin uygulanmasını gerektiren yabancılık unsuru Yargıtay tarafından ‘bir hukuki işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsur’ olarak tanımlanmıştır.[16] O halde, bir gizlilik sözleşmesinde, yabancılık unsuru bulunuyorsa uygulanacak hukukun tespiti bakımından MÖHUK kuralları incelenmelidir. Sadece tarafların yapmış olduğu yabancı hukuk seçiminin tek başına sözleşmeye yabancılık unsuru katmaya yeterli olup olmadığı ise doktrinde tartışılmaktadır.[17] Belirtmek gerekir ki MÖHUK’ta düzenlenen hükümler, doğrudan uygulanacak kuralları belirlememekte, sözleşmeye hangi hukuk kurallarının uygulanacağına atıfta bulunmaktadır.[18]

a.           Gizlilik Sözleşmelerinin Şekli Bakımdan Geçerliliği

Milletlerarası özel hukuk bakımından sözleşmelerin şekli olarak geçerliliği incelenirken, öncelikle bu hukuki işlemin şekli hakkında özel olarak düzenlenmiş bir kanunlar ihtilafı kuralı bulunup bulunmadığına bakılmalıdır. Hakkında özel bir kanunlar ihtilafı kuralı bulunmayan hukuki işlemlere ise MÖHUK’un hukuki işlemlerde genel şekil kurallarını düzenleyen 7. maddesi uyarınca bir değerlendirme yapılacaktır.[19] MÖHUK kapsamında gizlilik sözleşmeleri bakımından özel kanunlar ihtilafı kuralı bulunmadığından, gizlilik sözleşmelerinin şekline uygulanacak olan hukukun tayini anılan 7. madde uyarınca gerçekleştirilecektir.[20]

MÖHUK’un 7. maddesi uyarınca gizlilik sözleşmeleri şekil olarak, işlemin yapıldığı yani bu durumda sözleşmenin kurulduğu ülkenin hukukuna (locus regit actum) veya sözleşmenin esasına uygulanacak hukuka (lex cause) uygun olarak yapılmalıdır. İşlemin yapıldığı yer kuralı, bir hukuki işlemin fiilen gerçekleştirildiği devletin şekil kurallarının uygulanmasını öngören, uygulama kolaylığı sağlayan ve işlem güvenliğine hizmet eden köklü bir milletlerarası özel hukuk kuralıdır.[21] Gizlilik sözleşmeleri gibi, iki tarafı bulunan hukuki işlemlerde ise işlemin yapıldığı yerin tespit edilmesi sorunu ortaya çıkabilecektir, ancak iki taraflı hukuki işlemlerde her bir beyanın yapıldığı yerin hukukunun uygulanabileceği kabul edilmelidir.[22] İşlemin esasına uygulanacak hukuk ise, MÖHUK’ta yer alan kanunlar ihtilafı kurallarına bakılarak belirlenecektir. Sözleşmeden doğan borç ilişkilerine uygulanacak hukuku düzenleyen 24. madde hükmü uyarınca gizlilik sözleşmesinin esasına uygulanacak tayin edilir. Şekil bakımından işlemin yapıldığı yer hukuku kuralı ile esasa uygulanacak hukukun uygulanması kurallarının arasında bir öncelik sıralaması bulunmamakta olup, sözleşmenin ayakta tutulmasını sağlama amacı ile (favor negoti) seçimlik olarak uygulanabilecektir.[23]

Her ne kadar gizlilik sözleşmelerinin kural olarak MÖHUK kapsamında hukuki işlemlerin şekline ilişkin genel kurala tabi olduğu değerlendirilse de bazı hallerde gizlilik sözleşmesinin kurulmasına sebebiyet veren ve asıl borç ilişkisini kuran esas sözleşmenin geçerliliği için özel şekil kuralları düzenlenebileceği, bu bağlamda gizlilik sözleşmesine de uygulanacak şekil kurallarının değişiklik gösterebileceği dikkate alınmalıdır.[24]

b.           Gizlilik Sözleşmelerinin Maddi Bakımdan Geçerliliği

Gizlilik sözleşmelerinin varlığı ve maddi hukuk bakımından geçerli olup olmadığının değerlendirmesi, MÖHUK’un 32/1. maddesi uyarınca, sözleşme geçerli olsa idi sözleşmeye uygulanacak olan hukuka göre yapılacaktır.[25] Yanıltma, aldatma, korkutma gibi tarafların iradesini sakatlayan haller ile aşırı yararlanma halinde de esasa uygulanacak hukuka göre değerlendirme yapılacaktır.[26]

İstisnai olarak, anılan maddenin 2. fıkrası uyarınca sözleşmenin taraflarından birinin davranışına sözleşmeye uygulanacak hukukun uygulanması hakkaniyete aykırı olacaksa ve bu durum sözleşme şartlarından anlaşılıyorsa, irade beyanının geçerliliği konusunda, rızası olmadığını ileri süren tarafın mutad meskeninin bulunduğu ülke hukuku esas alınır.[27]

III.   MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK BAĞLAMINDA GİZLİLİK SÖZLEŞMELERİNİN ESASINA UYGULANACAK HUKUK

Yabancılık unsuru taşıyan sözleşmelerden doğan borç ilişkilerine uygulanacak hukukun tespite ilişkin detaylı düzenlemeler MÖHUK’un 24 ila 33. maddelerinde yer almaktadır. Kanun’un 24. maddesinde genel olarak borç akitlerine uygulanacak hukuk belirlenmişken, takip eden 25 ila 29. maddelerde belirli sözleşme tipleri için özel düzenlemeler yer almaktadır.[28] MÖHUK’un anılan maddeleri incelendiğinde gizlilik sözleşmeleri için özel bir düzenlemeye yer verilmediği görülmekte olup, gizlilik sözleşmelerine uygulanacak hukukun tespitinde 24. madde esas alınacaktır.[29]

Akdi borç ilişkilerine uygulanacak hukukun tespitinde bağlama kurallarını iki gruba ayırmak mümkündür. Bunlardan ilki sübjektif bağlama kuralı, bir diğer deyişle seçilen hukuk, ikincisi ise hukuk seçimi yapılmayan hallerde başvurulan objektif bağlama kuralıdır.[30]

a.           Sübjektif Bağlama Kuralı

MÖHUK md. 24 uyarınca sözleşmeden doğan borç ilişkileri öncelikle taraflarca seçilen hukuka tabidir. Taraflar irade özgürlüğü ve akit serbestisi çerçevesinde aralarındaki sözleşmeye uygulanacak hukuku seçebilirler. Tarafların iradesi dahilinde yapılan hukuk seçimi, sübjektif bir bağlama kuralı tesis etmektedir.[31] Bu hukuk seçiminin açıkça ya da sözleşmenin hükümlerinden veya halin koşullarından şüpheye yer vermeyecek şekilde anlaşılır olmak kaydıyla zımni olarak yapılabileceği kabul edilmektedir.[32]

Taraflarca yapılan bu hukuk seçimi, sözleşmenin tamamı için geçerli olmak üzere yapılabileceği gibi akdi ilişkiden doğan hak ve borçların hukuki ve iktisadi olarak bölünebilir olması halinde kısmi olarak da yapılabilir.[33] Taraflarca seçilen hukuk, kural olarak o devletin maddi hukukunu ifade eder, MÖHUK’un 2/4. maddesi uyarınca taraflara hukuk seçme imkanı tanınan hallerde seçilen hukukun maddi hukuk kuralları uygulanacaktır meğer ki taraflarca aksi kararlaştırılmış olsun.[34]

Taraflarca hukuk seçimi yapılmasına benzer görünmekle birlikte önemli farklılıklar barındıran bir diğer yöntem ise, incorporation’dır. Milletlerarası özel hukuk bağlamında incorporation taraflarca yapılan bir yollama ile bir belgenin sözleşmeye dahil edilmesi, bir hükmü yahut parçası haline getirilmesini ifade etmektedir. Taraflar, sözleşme içerisinde yapacakları bir yollama yahut hükümlerine doğrudan yer vermek suretiyle, bazı yabancı hukuk kurallarını sözleşmenin hükmü haline getirebilirler. Ancak hukuk seçiminden farklı olarak yabancı hukukun belirli hükümlerinin sözleşme hükmü olarak dahil edilmesi halinde bu hükümler, esasa uygulanacak hukukun emredici kuralları çerçevesi dahilinde uygulanabilir olacaktır.[35]

b.           Objektif Bağlama Kuralı

Uygulamada gizlilik sözleşmelerinin taraflarının sıklıkla uygulanacak hukuku seçtiği görülmektedir.[36] Ancak taraflarca hukuk seçimi yapılmaması yahut seçilen hukukun uygulanamaması halinde, objektif bağlama kuralları nazara alınarak sözleşmenin esasına uygulanacak hukuk belirlenecektir.[37]

Sözleşmeye uygulanacak hukukun taraflarca seçilmemiş olması halinde sözleşmeye MÖHUK’un 24. maddesi uyarınca sözleşmeye en sıkı ilişki içerisinde bulunduğu hukuk uygulanır. Anılan maddenin devamında, sözleşmeye en sıkı irtibatı tayin eden karinelere yer verilmiştir. Kanun koyucu sözleşme ilişkisinin karakteristik edim borcundan hareketle bağlama noktaları öngörmüştür.[38]

Öncelikle gizlilik sözleşmesinin ticari veya mesleki bir faaliyet çerçevesinde kurulmuş olup olmadığına göre bir ayrım yapılarak bağlama noktası tayin edilir. MÖHUK 24. md. uyarınca ticari ve mesleki bir faaliyet kapsamında kurulmuş olan sözleşmelerde karakteristik edim borçlusunun işyeri, işyeri bulunmuyorsa yerleşim yeri hukuku uygulanır. Şayet karakteristik edim borçlusunun birden çok işyeri bulunuyorsa sözleşmeyle en sıkı ilişki içinde bulunan işyeri hukuku uygulanır. Ticari ve mesleki bir faaliyet kapsamında kalmayan gizlilik sözleşmeleri için ise bağlama noktası karakteristik edim borçlusunun sözleşmenin kuruluşu sırasındaki mutad meskeni olacaktır.[39]

Gizlilik sözleşmelerinin temel yükümlülüğü, gizli bilgiyi öğrenen tarafın bu bilgiyi açıklamama borcudur; gizli bilgi sahibinin yükümlülüğü ise bilgiyi sağlama ve kullanımına izin verme borcudur. Açıklamama borcu, bilgilerin korunması, gerekli önlemlerin alınması, üçüncü kişilerle paylaşımın yasaklanması ve bilgilerin yalnızca belirlenen amaç doğrultusunda kullanılması gibi unsurları kapsar. Bunun yanı sıra, denetime katlanma, bilgilerin iadesi veya imhası gibi yükümlülükler de yan borçlar arasında yer alır. Bu bağlamda gizlilik sözleşmelerinin karakteristik edimi, gizli bilgilerin açıklanmaması borcu olarak kabul edilir.[40]

Gizlilik sözleşmelerinin özellikle iki tarafa da borç yükleyen nitelikte olanları bakımından, karakteristik edim borçlusunun hangi taraf olduğunun tespiti her zaman mümkün olamamaktadır. Zira bir gizlilik sözleşmesi kapsamında taraflardan yalnız birinin gizli bilgiyi saklama yükümlülüğü olması mümkünken, kimi sözleşmelerde her iki tarafın da kendisi ile paylaşılan gizli bilgiyi saklama yükümlülüğü doğmaktadır. Her iki tarafın da gizlilik yükümlülüğü üstlenmiş olduğu hâllerde, karakteristik bir edimden bahsedilemeyeceği, dolayısıyla en sıkı ilişkili hukukun somut olayın şartlarına göre mahkemece değerlendirilmesi gerekeceğini düşünülmektedir.[41] Sözleşmenin en sıkı ilişkisi bulunan devletin tayin edilmesinde, bunlarla sınırlı olmamakla birlikte ifa yeri, sözleşmenin akdedildiği yer, akit tarafların vatandaşlıkları yahut iş yerlerinin veya mutad meskenlerinin bulunduğu yer gibi kriterler nazara alınarak halin tüm koşulları ile birlikte değerlendirme yapılır.[42]

Gizlilik sözleşmeleri bakımından ifa yerinin tespiti kimi zaman mümkün olmamaktadır. Zira açıklamama yükümlülüğünün ifası kural olarak yer ile sınırlı değildir. Bu sebeple TBK’nın 87. maddesinde belirlenmiş olan ifa yerinin borçlunun borcunun doğumu anındaki yerleşim yeri olacağına dair düzenleme gizlilik sözleşmeleri bakımından uygulanabilir değildir. Ancak taraflar, açıklanan bilgilerin belirli bir alanda korunmasını amaçlayarak bölge sınırlandırması yapabilirler, bu halde ifa yerinin, gizli bilginin ifşasının yasaklandığı yer olduğunu söylemek mümkündür.[43]

c.           Uygulanacak Hukukun Sınırları

Taraflarca seçilerek ya da objektif bağlama kurallarına göre tayin edilmiş olan sözleşmenin tabi olduğu hukuk bir diğer deyişle sözleşmenin statüsü, kural olarak sözleşmenin kuruluşundan sona ermesine kadar uygulanır. Bu kapsamda sözleşmenin içeriği, geçerliliği, süresi, hüküm ve sonuçlarını doğurması, edimlerin ifası ve sözleşmenin sona ermesi gibi hususlara esasa uygulanacak hukuk uygulanır.[44] Ancak bu kuralın istisnaları mevcuttur. Şayet gizlilik sözleşmesinin esasına uygulanacak hukukun uygulanması kamu düzenine aykırı nitelikte bir sonuç doğuruyorsa ya da doğrudan uygulanan hukuk kuralları bulunuyorsa bu durum esasa uygulanacak hukukun uygulanması kısmen ya da tamamen engelleyebilir.[45] Bunlara ek olarak milletlerarası anlaşmalar da sözleşme statüsünün uygulanmasını engelleyen haller arasındadır.[46]

i.    Kamu Düzeni

Gizlilik sözleşmelerinin esasına uygulanacak hukuk, ister taraflarca seçilmiş olsun isterse de MÖHUK md. 24 uyarınca objektif bağlama kurallarına göre tayin edilmiş olsun, kamu düzenine açıkça aykırı bir sonuç doğuruyorsa, bu halde sözleşmenin esasına MÖHUK’un 5. maddesi uyarınca Türk hukuku uygulanır.[47]

Kamu düzeni kavramı doğası itibariyle geniş bir tanıma sahip olduğundan tanımı üzerinde bir görüş birliğine varılamamıştır. Ancak Yargıtay, doktrindeki genel görüşü ifade eden ‘bir toplumun, belirli bir zaman dilimi içerisinde, siyasi, sosyal, ekonomik, ahlaki ve hukuki açılardan temel yapısını belirleyen ve temel çıkarlarını koruyan kurum ve kurallar bütünüdür.’ tanımlamasını benimsemektedir.[48]

Bu halde gizlilik sözleşmesinin esasına yabancı hukukun uygulanması Türk kamu düzeni açısından ihlal teşkil eder nitelikte bir sonucu meydana getirecekse, yabancı hukukun kısmen ya da tamamen uygulanmasından vazgeçilir.[49] Örneğin gizlilik sözleşmesinin ihlali halinde uygulanacak tazminat veya cezai şartın fahiş olması kamu düzenini ihlal edecek nitelikte olabilir, bu halde kamu düzeni müdahalesi gerekecek ve Türk hukuku uygulanacaktır.[50]

ii.    Doğrudan Uygulanacak Hukuk Kuralları

MÖHUK’un 6. maddesi uyarınca, Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının kapsamında giren durumlarda yabancı hukuk uygulanmaz. Doğrudan uygulanan kurallar devletin sosyal, politik veya ekonomik düzeninin korunması için uyulmasının zaruri olduğu değerlendirilen kurallardır. Bu kurallar yabancılık unsuru içersin ya da içermesin tüm uyuşmazlıklar bakımından uygulanır.[51]

Elbette bu bağlamda gizlilik sözleşmelerine de doğrudan uygulanan kuralların söz konusu olması mümkündür. Örneğin, bir mal yahut hizmet piyasasındaki etkin rekabeti bozucu nitelikteki gizlilik sözleşmeleri bakımından Türk hukukundaki rekabet yasakları doğrudan uygulama alanı bulabilir. Benzer şekilde Türk vatandaşlarının kişisel verilerini ilgilendiren ve vatandaşların kişisel veri gizliliğinin tehlikeye düşürecek durumlarda 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunun hükümlerinin doğrudan uygulanması söz konusu olabilecektir.[52]

Doğrudan uygulanacak hukuk kuralları Türk hukukunun doğrudan uygulanacak kuralları olduğu gibi MÖHUK’un 31. Maddesi uyarınca sözleşmeyle en sıkı ilişkide olmak kaydıyla üçüncü bir devletin hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının uygulanması mümkündür.[53]

SONUÇ

Gizlilik sözleşmeleri, taraflar arasındaki güven ilişkisinin korunmasını sağlayan hukuki araçlar olup, milletlerarası özel hukuk bağlamında uygulanacak hukukun belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. MÖHUK’un 24. ve 32. Maddeleri doğrultusunda, tarafların hukuk seçimi yapma serbestisi bulunmakta, ancak seçim yapılmadığı durumlarda en sıkı ilişkili hukuk tespit edilmektedir. Bu belirleme, sözleşmenin karakteristik edimi ve tarafların mutad meskeni gibi kriterler çerçevesinde yapılmaktadır. Ancak, gizlilik sözleşmelerine uygulanacak hukuk, kamu düzeni müdahalesi ve doğrudan uygulanan kurallar gibi istisnalarla sınırlandırılabilir.

Sonuç olarak, uluslararası gizlilik sözleşmelerinin geçerliliği ve bağlayıcılığı konusunda hukuki belirliliğin sağlanması için, tarafların sözleşmelerini özenle düzenlemeleri ve uygulanabilir hukuk konusunda bilinçli seçimler yapmaları gerekmektedir. Ayrıca, mahkemelerin, sözleşme serbestisi ile kamu düzeni arasındaki dengeyi gözeterek karar vermesi, bu sözleşmelerin hukuki güvenliğini artıracaktır.

 

KAYNAKÇA

Akıncı, Ziya                      :        Tarafların Yetkili Hukuku Belirlememesi Durumunda Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk, Ankara, DEÜHF Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, 1992.

Bilge, Mehmet Emin              :        Ticari Sırların Korunması, 2. Bs., Ankara, Asil Yayın, 2005.

Çebi, Uğur                              :        Gizlilik Sözleşmesi, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul, 2024.

Çelikel, Aysel,
Bahadır Erdem                        :       Milletlerarası Özel Hukuk, 18. Bs., İstanbul, Beta Yayıncılık, 2024.

Durgen, Betül, Adem Yelmen:     “Sözleşme Statüsünün Uygulama Alanı ve Uygulama Alanı Dışında Kalan Haller”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Özel Sayı, C:1, 2015.

Erdoğan, Mehmet Selim   :   Gizlilik Sözleşmesi ve Türk Hukukunda Sır ve Sırların Korunması, 2. Bs., İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2024.   

Eren, Fikret                        :        Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 29. Bs., Ankara, Legem Yayınevi, 2024.

Eren, Fikret                        :        Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 12. Bs., Ankara, Legem Yayınevi, 2024.

Kılıç, İlksen Yavuz          : Gizlilik Sözleşmesi, Doktora Tezi, İstanbul, 2024.

Narin, İbrahim Can         : Milletlerarası Özel Hukukta Gizlilik Sözleşmeleri, Ankara, Adalet Yayınevi, 2024.

Nomer, Ergin                   :  Devletler Hususi Hukuku, 23. Bs., İstanbul, Beta Yayıncılık, 2021.

Özel, Sibel, Mustafa Erkan,
Hatice Selin Pürselim,
 Hüseyin Akif Karaca       : Milletlerarası Özel Hukuk, 3. bs., İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2024.

Saatcıoglu, Onur Can         :Kanunlar İhtilafı Hukukunda Ticari Sırların İhlali, Ankara, Yetkin Yayıncılık, 2020.

Şanlı, Cemal, Emre Esen,
İnci Ataman-Figanmeşe     : Milletlerarası Özel Hukuk, 11. bs., İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2024. 

Şenbaş, Pınar                     :Bilgi Teknolojileri Dış Kaynak Alımında (Outsourcıng) Kişisel Verilerin Korunması Ve Gizlilik Sözleşmeleri, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2013.

Tarman, Zeynep Derya   :“Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerı̇ne Uygulanacak Hukuk”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 59, S. 3, 2010.     

Tekinalp, Gülgören         : Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları, 13.bs., İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2020.

İnternet kaynakları           : https://resmigazete.gov.tr/

                                           lexpera.com.tr

      https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

                                           https://dergipark.org.tr/tr/


 

 

[1] R.G.: 12.12.2007 – 26728.

[2] Mehmet Selim Erdoğan, Gizlilik Sözleşmesi ve Türk Hukukunda Sır ve Sırların Korunması, 2. bs., İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2024, s. 3 vd.

[3] Pınar Şenbaş, Bilgi Teknolojileri Dış Kaynak Alımında (Outsourcıng) Kişisel Verilerin Korunması Ve Gizlilik Sözleşmeleri, s. 18 vd., (Çevrimiçi) https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp , E.T.:15.03.2025.

[4] İlksen Yavuz Kılıç, Gizlilik Sözleşmesi, s. 9 (Çevrimiçi) https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp , E.T.:15.03.2025.

[5] Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 29. bs., Ankara, Legem Yayınevi, 2024, s. 220 vd.

[6] Onur Can Saatcıoğlu, Kanunlar İhtilafı Hukukunda Ticari Sırların İhlali, Ankara, Yetkin Yayıncılık, 2020, s. 66.

[7] Uğur Çebi, Gizlilik Sözleşmesi, (yayımlanmamış doktora tezi), s. 23, (Çevrimiçi) https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp , E.T.:17.03.2025.

[8] Mehmet Emin Bilge, Ticari Sırların Korunması, 2. bs., Ankara, Asil Yayın, 2005, s.100.

[9] R.G.: 04.02.2011 – 27836.

[10] Erdoğan, Mehmet Selim, a.g.e., s. 3 vd.

[11] Erdoğan, Mehmet Selim, a.e., s. 5.

[12] Fikret Eren, Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 12. bs., Ankara, Legem Yayınevi, 2024, s. 753 vd.

[13] Şenbaş, a.g.e., s. 32.

[14] İbrahim Can Narin, Milletlerarası Özel Hukukta Gizlilik Sözleşmeleri, Ankara, Adalet Yayınevi, 2024, s. 56.

[15] Aysel Çelikel, B. Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, 18. bs., İstanbul, Beta Basım, 2024, s. 13.

[16] Yargıtay HGK., 2024/160 E. 2024/651 K., 11.12.2024 T. kararı için bkz. https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/hukuk-genel-kurulu-e-2024-160-k-2024-651-t-11-12-2024.

[17] Zeynep Derya Tarman, “Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerı̇ne Uygulanacak Hukuk”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 59, S. 3, 2010, s. 527.

[18] Ergin Nomer, Devletler Hususi Hukuku, 23. bs., İstanbul, Beta Basım, 2021, s. 85.

[19] Cemal Şanlı, Emre Esen, İnci Ataman-Figanmeşe, Milletlerarası Özel Hukuk, 11. bs., İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2024, s. 118.

[20] Narin, a.g.e., s. 62.

[21] Çelikel, Erdem, a.g.e., s. 198 vd.; Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 118 vd.

[22] Çelikel, Erdem, a.e., s. 200.

[23] Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 119.

[24] Narin, a.e., s. 64.

[25] Çelikel, Erdem, a.g.e., s. 466.

[26] Ziya Akıncı, Tarafların Yetkili Hukuku Belirlememesi Durumunda Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk, Ankara, DEÜHF Döner Sermaye İşletmesi Yayınları, 1992, s. 58.; Betül DURGEN, Adem YELMEN, "Sözleşme Statüsünün Uygulama Alanı Ve Uygulama Alanı Dışında Kalan Haller", İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Özel Sayı, C:1, 2015, s. 456, (Çevrimiçi) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/208359#:~:text=Sözleşmenin%20maddî%20geçerliliğine%20ilişkin%20MÖHUK,maddî%20geçerliliği%2C%20sözleşme%20statüsüne%20tâbidir., E.T.: 17.03.2025.

[27] Çelikel, Erdem, a.g.e., s. 466.

[28] Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 328.; Nuray Ekşi, Milletlerarası Ticaret Hukuku, 4. bs., İstanbul, Beta Yayıncılık, 2020, s. 33.

[29] Narin, a.g.e., s. 65.

[30] Gülgören Tekinalp, Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları, 13. bs., İstanbul, Vedat Kitapçılık, 2020, s. 277.

[31] Çelikel, Erdem, a.g.e., s.388.

[32] Çelikel, Erdem, a.e., s.388.

[33] Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 335.

[34] Çelikel, Erdem, a.g.e., s.390.

[35] Ekşi, a.g.e., s. 64.

[36] Narin, a.g.e., s. 73.

[37] Tekinalp, a.g.e., s. 286.

[38] Ekşi, a.g.e., s. 38.

[39] Tekinalp, a.g.e., s. 288 vd.; Çelikel, Erdem, a.g.e., s.392 vd.; Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 350 vd.

[40] Kılıç, a.g.e., s. 85 vd.

[41] Saatcıoglu, a.g.e., s. 271.

[42] Gülgören Tekinalp, a.g.e., s. 291; Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 358.

[43] Çebi, a.g.e., s. 213.

[44] Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 378.

[45] Narin, a.g.e., s. 79.

[46] Ekşi, a.g.e., 42.

[47] Şanlı, Esen, Ataman-Figanmeşe, a.g.e., s. 378 vd.

[48]Yargıtay HGK., 2011/568 E., 2012/47 K., 8.2.2012 T. kararı için bkz. https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/hukuk-genel-kurulu-e-2011-13-568-k-2012-47-t-8-2-2012, E.T.: 18.01.2025.

[49] Nomer, a.g.e., s. 161 vd.

[50] Narin, a.g.e., s. 87.

[51] Çelikel, Erdem, a.g.e., s.160.

[52] Narin, a.g.e., s. 95.

[53] Sibel Özel v.d., Milletlerarası Özel Hukuk, 3. bs., İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2024, s. 483.

TOP